Vriendschap en zo meer

Toevallig zag ik op YouTube filmpjes voorbij komen over bijzondere dierenvriendschappen. Bijvoorbeeld tussen een slang en zijn voer de hamster, tussen een beer een tijger en een leeuw en nog zo wat eigenaardigheden. Allemaal in gevangenschap, hoewel de vriendschap tussen een leeuwin en een gazellekalf in het wild al jaren geleden een mooie natuurfilm opleverde. Omdat op zondag 17 december onze laatste Filosofische wandeling van 2017 het thema Vriendschap heeft hier wat overpeinzingen over vriendschap in de natuur. Niet die tussen soorten maar vriendschap in groepen dieren van een soort.

Dieren die het dichtst bij ons staan in verwantschap, de chimpansees, kennen zeker vriendschap. Vriendschappelijke interacties zijn het vlooien waarbij het ene dier het andere helpt om van vervelende parasieten af te komen. Aangenomen wordt dat het lipsmakken dat chimps naar elkaar doen daarvan afkomstig is en dus een teken van vriendschap is. Vriendschap wordt ook aangewend om samen te spannen tegen een ander. Als een mannetje de leidende positie wil overnemen van de alfa man moet hij zich verzekeren van vriendschappen van andere mannetjes. Frans de Waal heeft daar mooie boeken over geschreven.

Wat veel mensen niet weten is dat er onder raven ook vriendschap voorkomt. Raven zijn zeer intelligente vogels. Raven onderzoeker Thomas Bugnyar heeft die intelligentie van raven keer op keer aangetoond. Ze weten precies wie hun eigen vrienden zijn, en houden ook de relaties tussen andere raven in de gaten. Als twee raven vriendschap sluiten, kan een derde gaan stoken. Zelfde soort gedrag als Frans de Waal bij chimpansees zag. Raven broers en zussen zijn ook sterk in elkaar helpen als er ruzie is met een andere raaf. Familievriendschap?

Collega Diana schreef eerder in een blog over vriendschap dat Aristoteles 3 soorten vriendschap bij mensen onderscheidde: voordeel-, genot- en karaktervriendschap. Ik denk dat veel van de vriendschappen bij chimps en raven voordeelvriendschappen zijn. Je zou nu zelfs zeggen politieke vriendschappen. We hebben er beide voordeel aan nu met elkaar bevriend te zijn. De vriendschap tussen familieleden lijken me eerder karaktervriendschap toe. De raaf  herkent in broer en zus zijn gelijken. In deugd, zegt Aristoteles er dan achter. In hoeverre dat voor dieren geldt, kan nog jaren onderwerp zijn van interessant onderzoek. Dat apen een moraal hebben is door Frans de Waal al wel aangetoond.

De vriendschappen tussen soortgenoten die ik gelezen heb zijn trouwens ook allemaal opgetekend in gevangenschap. Ik herinner me wel natuurfilms met gehandicapte aapjes die geholpen werden door een ander. Of leeuwen die altijd samen op jacht gaan. Vriendschap?

Het blijft een boeiend thema, óók binnen onze eigen soort is het laatste woord er nog niet over gezegd. Vriendschap blijft voer voor filosofen én biologen. Hoe denk jij over vriendschap? Kun je vriendschap hebben met dieren? Is vriendschap wederzijds? Investeer een zondagmiddag, nodig een vriend(in) uit en wandel mee met de filosofische wandeling op 17 dec om verder te denken over deze vragen.

Hoe veerkrachtig ben jij?

Deze week las ik in de krant dat de koning een Canadese sociologe  de Erasmusprijs heeft uitgereikt. Deze Michèle Lamont doet onderzoek naar de vraag wat een samenleving veerkrachtig maakt. Haar onderzoek toont aan dat diversiteit bijdraagt aan vitalere en productievere onderlinge verhoudingen in de samenleving. [Lees meer…]

Duurzaam werken

In de natuur heeft alles een plek en een functie op die plek. Alles in samenhang voor een goed functionerend geheel. Een bever zwemt en klimt niet in een boom maar knaagt ze om en eet de malse takken en blaadjes. Een reiger woont niet in een onderwater hol maar maakt een nest in de boom en is een alleseter, vis, kikker, mossel én frites met kroket als hij in Amsterdam woont. Kennelijk passen sommige dieren het eten van hun voorkeur aan als ze samen met mensen gaan wonen. Zie bv ook de pindakaas etende vogels in de stadstuinen. [Lees meer…]

Wandelen ook tijdens het werk?!

Wandelen is een belangrijk element in de aanbevolen beweging die iedere volwassene elke week zou moeten hebben. Wandelen wordt meestal gedaan voor, tussen of na het werk. Ik denk dat het ook een plek kan krijgen tijdens het werk. Een aantal jaren terug, 2011, schreef ik met collega Ilse een hoofdstuk over wandelcoaching in het Groot Coachings Modellenboek. Daarvoor hebben we onze ervaringen met buiten werken in een model gevat. [Lees meer…]

Observerend wandelen

Regelmatig verschijnen er berichten dat wandelen goed voor je is. Laatst trof me in een van die berichten de tip om niet steeds in hetzelfde gebied te gaan wandelen. Ik wil hierbij een lans breken om dat juist wel met regelmaat te doen. Als je in je directe omgeving een zogenaamd ommetje kunt maken zal dat de continuïteit van het wandelen zeker ten goede komen. Maar dat is het niet alleen.

Mij valt altijd weer wat nieuws op als ik mijn ommetje loop. [Lees meer…]

Hebben mieren zin in werk?

Knolsteenbreek

Stel jij jezelf wel eens metaforische vragen bij dingen die je in de natuur tegenkomt op je wandelingen? Zo verzorgde ik laatst een lunchwandeling Zin in Werk bij een bedrijf. Bij de voorbereiding van de route was me een gigantische mierenhoop opgevallen en dat leek me een mooie metafoor om even bij stil te staan. [Lees meer…]

Wederkerigheid, voor wat hoort wat?

Ik sprak laatst met enkele collega zzp´ers over het fenomeen ´iets gratis doen´. We hebben daar alle drie ervaring mee en geven regelmatig gratis workshops, wandelingen of sturen informatie op. We verbazen ons erover dat er steeds minder sprake is van wederkerigheid. Je doet het gratis omdat je de ander wilt helpen en jij de deskundigheid hebt en je hoopt dat je naam wordt doorverteld. “ Er was er niet een van de 100 die me bedankte voor het toesturen”, “ze bedankte me na de workshop maar er was niet eens een kleine attentie, al hadden ze me maar een zelf geplukt boeket gegeven, dit was zo kaal” “ik heb er veel extra werk aan gehad en er kwam geen afrondend bedankje meer, laat staan een vervolg”. [Lees meer…]

Rust?

Deze maand is het de maand van de filosofie en het thema is Rust. Een maand lang wordt de betekenis van rust onderzocht en bevraagd, meldt de website. Moet je om rust te bevragen en te onderzoeken eerst rust vinden? Ik zou denken van wel. Dat biedt een mooie gelegenheid om naar buiten te gaan en de natuur op te zoeken. Wandelen in de natuur brengt je snel tot rust. Je vergeet de dagelijkse beslommeringen of ze worden tenminste naar de achtergrond verschoven als je buiten bent. Je komt tot een innerlijke rust als je er de tijd voor neemt. [Lees meer…]

Helpt Struinen in de natuur?

Sinds kort ben ik aangesloten bij de begeleiders van Het Pad. Een initiatief van de Radboud universiteit waarin mensen met stress en burn-out klachten worden gestimuleerd een meerdaagse struintocht te lopen langs de Waal. Alleen, met elkaar, met of zonder begeleiding.

Wat is struinen en waarom zou je dat doen? Struinen wordt omschreven als doelloos wandelen, geen gebaand pad maar jezelf een weg banen. In het geval van het Pad gaat het om lopen langs de waal, met de rivier steeds aan je rechterhand. [Lees meer…]

Hoe bereikbaar moet je zijn?

Afgelopen week sprak psychiater en publicist Bram Bakker een De Optimist column uit bij radio 1. Een column uit mijn hart gegrepen. Geluk zit in jezelf is de kern van zijn verhaal.

Het is vandaag een grauwe dag en dan vind ik het moeilijk om dat geluk te voelen. [Lees meer…]