Wat is het belang van natuur voor jou?

Als wandelcoach en opleider in en met de natuur ben ik voorstander van natuurbeleving, van mensen laten ervaren dat ze onderdeel van die natuur zijn en hen enthousiast maken om meer te willen weten van de natuur. In de verwachting dat dat ook iets verandert in hun gedrag, in hun keuzes. Want we zijn óók afhankelijk van die natuur, het is de basis van ons bestaan. Dat besef zou toch tot heel andere keuzes moeten leiden? Tijdens Corona is gebleken dat mensen massaal de natuur opzochten omdat het hen ontspanning gaf, ze zich er beter door gingen voelen. Helaas niet altijd met respect voor de natuur. Loslopende honden en plastic verpakkingen horen niet in de natuur (ook niet in de stad overigens). De natuur als omgeving voor de mens?

Het gaat niet goed met de natuur in Nederland. Ondanks alle mooie initiatieven en voornemens zijn het steeds andere dingen die voorrang krijgen als het erop aankomt. Concreet betekent het dat we veel minder insecten zien en dus minder vogels die voor hun voedsel afhankelijk van ze zijn. De vegetatie wordt steeds eentoniger want overal hetzelfde aangepast aan veel te veel stikstof. Eikensterfte op de Veluwe vanwege mineralen tekort en met elke eik alleen al gaat een heel ecosysteem verloren.

Welke grondhouding ten aanzien van de natuur hebben we nu nodig? Ik bespreek hier kort 3 van de 6  natuurgrondhoudingen die zijn geformuleerd door milieufilosoof Wim Zweers in ´Participeren aan de natuur´ (1995).

We zijn nu  vooral despoot. De despoot gaat uit van een onuitputtelijke natuur waaruit naar hartenlust te oogsten is. Het technologische vernuft van de mens heeft op alle problemen een oplossing er zijn geen grenzen aan de groei. Het Griekse en christelijke denken is de basis van deze opvatting. De natuur is er voor de mens.

We denken echter dat we rentmeester zijn. De rentmeester heeft verantwoordelijkheid af te leggen aan de eigenaar van de natuur. Dat is ´de Schepper´ in de joodse, christelijke en islamitische traditie en ´onze kinderen´ in de seculiere opvatting van rentmeester. De mens beheert de natuur en heeft het vruchtgebruik. Behouden wat er is en er goed voor zorgen is typisch voor deze houding. Maar ook deze houding is Antropocentrisch, de natuur komt ook hier op het tweede plan en heeft geen eigenwaarde.

De participant maakt deel uit van de natuur die zelf een intrinsieke waarde heeft. We zijn met de natuur verbonden zijn deelhebber van de natuur. De mens bestaat omdat al het andere bestaat. Alles is een onderdeel van het grotere geheel. De mens hoort zich te gedragen als onderdeel van het geheel en niet door te gaan met het onderwerpen van de natuur. Dit is een Ecocentrische houding waarbij het ecosysteem centraal staat  waar de mens deel van uitmaakt.

Ik ben er van overtuigd dat we naast het bieden van natuurbeleving ook meer het gesprek moeten aangaan over hoe wijzelf de natuur zien. Hoe we denken ons ertoe te verhouden en hoe we de urgentie beleven van de achteruitgang die het gevolg is van ons handelen. En, niet onbelangrijk, wat kunnen we zelf doen? Dat gesprek kan in natuurexcursies, in wandelingen en ook in wandelcoaching. De natuur is te waardevol om geen waarde te hechten aan een dialoog over haar. (En mét haar, maar dat is voer voor een andere blog).

 

Hoe is jouw relatie met de natuur?

De natuur is veel in het nieuws, negatief in het nieuws. Als een soort uitruilproduct in plaats van als onze noodzakelijke bron van bestaan. De relatie mens natuur is drastisch verstoord, soms zelfs helemaal afwezig in het debat. Daar maak ik me grote zorgen om. Stephen Covey* heeft mij geleerd dat mijn cirkel van betrokkenheid waarschijnlijk veel groter is dan mijn cirkel van invloed. Maar ook dat als ik veel positieve energie stop in die cirkel van invloed, dat wil zeggen me inspan voor datgene waar ik wel invloed op heb, mijn cirkel van invloed groter wordt.

Wat kan ik doen vanuit mijn bedrijf? Ik heb als ecoloog, trainer, coach, opleider gekozen voor de interactie mens-natuur-communicatie. Dat is de grondslag van mijn onderneming. Ik ben er van overtuigd dat ik daarmee een bijdrage lever aan het herstel van de relatie mens-natuur. Ik zie het steeds weer gebeuren in de natuur, een positieve natuurbeleving geeft verbinding met jezelf , met de ander en met de natuur. Dat gun je toch iedereen? [Lees meer…]

Kruisdistel en klanten aantrekken

Weer terug in Wageningen werd mijn eerste wandeling natuurlijk de fantastische uiterwaarden alhier. Al snel in de buurt van de Rijn viel mij een opmerkelijk fenomeen op. De daar overvloedig aanwezige kruisdistel (voor de liefhebber: geen distel maar een schermbloem, what´s in a name?) was één groot zoemend eiland tussen allerlei andere kruidige en grasachtige planten. [Lees meer…]

Nog een keer natuurbeleving in Excursies

We zitten nog steeds volop in het seizoen van de natuurexcursies dus besteed ik daar nog een keer aandacht aan. Het vorige artikel ging over de relatie tussen wat je wilt bereiken met je excursie, het doel, en de manier waarop je de excursie dus geeft, het middel. Dit keer meer over de inhoud. Ik ga uit van de principes van ‘Interpretation’. De aanpak die komt uit de VS en ook in Engeland en Australië wordt gehanteerd. Interpretation is ‘vertaling’ in het Nederlands en daar gaat het om. Jij als expert ‘vertaalt’ datgene wat er te zien is voor de ‘onwetenden’.

Je zet ze als het ware een bril op om de omgeving te kunnen begrijpen en daardoor veel meer waar te nemen. Het gaat niet om het geven van algemene informatie, die is tegenwoordig voor iedereen ontsloten via internet. [Lees meer…]

Bereik je tijdens natuurexcursies je doel?

Voor mij is de natuur een steeds weer verrassende bron van inspiratie. Daar wil ik anderen ook graag enthousiast voor maken. Dat wil ik anderen graag laten ervaren. Tijdens de periode dat ik bij het IVN werkte werd het mij steeds duidelijker dat je dat niet kunt bereiken door kennis alleen. De meeste mensen hebben niet al te veel kennis van de natuur. Als je natuurexcursies geeft  zou je daar dus rekening mee moeten houden. Dat betekent namelijk dat teveel nieuwe kennis geen voedingsbodem vind om op te landen en dus direct vergeten wordt.  Jammer van alle inspanningen. [Lees meer…]