Wat is het belang van natuur voor jou?

Als wandelcoach en opleider in en met de natuur ben ik voorstander van natuurbeleving, van mensen laten ervaren dat ze onderdeel van die natuur zijn en hen enthousiast maken om meer te willen weten van de natuur. In de verwachting dat dat ook iets verandert in hun gedrag, in hun keuzes. Want we zijn óók afhankelijk van die natuur, het is de basis van ons bestaan. Dat besef zou toch tot heel andere keuzes moeten leiden? Tijdens Corona is gebleken dat mensen massaal de natuur opzochten omdat het hen ontspanning gaf, ze zich er beter door gingen voelen. Helaas niet altijd met respect voor de natuur. Loslopende honden en plastic verpakkingen horen niet in de natuur (ook niet in de stad overigens). De natuur als omgeving voor de mens?

Het gaat niet goed met de natuur in Nederland. Ondanks alle mooie initiatieven en voornemens zijn het steeds andere dingen die voorrang krijgen als het erop aankomt. Concreet betekent het dat we veel minder insecten zien en dus minder vogels die voor hun voedsel afhankelijk van ze zijn. De vegetatie wordt steeds eentoniger want overal hetzelfde aangepast aan veel te veel stikstof. Eikensterfte op de Veluwe vanwege mineralen tekort en met elke eik alleen al gaat een heel ecosysteem verloren.

Welke grondhouding ten aanzien van de natuur hebben we nu nodig? Ik bespreek hier kort 3 van de 6  natuurgrondhoudingen die zijn geformuleerd door milieufilosoof Wim Zweers in ´Participeren aan de natuur´ (1995).

We zijn nu  vooral despoot. De despoot gaat uit van een onuitputtelijke natuur waaruit naar hartenlust te oogsten is. Het technologische vernuft van de mens heeft op alle problemen een oplossing er zijn geen grenzen aan de groei. Het Griekse en christelijke denken is de basis van deze opvatting. De natuur is er voor de mens.

We denken echter dat we rentmeester zijn. De rentmeester heeft verantwoordelijkheid af te leggen aan de eigenaar van de natuur. Dat is ´de Schepper´ in de joodse, christelijke en islamitische traditie en ´onze kinderen´ in de seculiere opvatting van rentmeester. De mens beheert de natuur en heeft het vruchtgebruik. Behouden wat er is en er goed voor zorgen is typisch voor deze houding. Maar ook deze houding is Antropocentrisch, de natuur komt ook hier op het tweede plan en heeft geen eigenwaarde.

De participant maakt deel uit van de natuur die zelf een intrinsieke waarde heeft. We zijn met de natuur verbonden zijn deelhebber van de natuur. De mens bestaat omdat al het andere bestaat. Alles is een onderdeel van het grotere geheel. De mens hoort zich te gedragen als onderdeel van het geheel en niet door te gaan met het onderwerpen van de natuur. Dit is een Ecocentrische houding waarbij het ecosysteem centraal staat  waar de mens deel van uitmaakt.

Ik ben er van overtuigd dat we naast het bieden van natuurbeleving ook meer het gesprek moeten aangaan over hoe wijzelf de natuur zien. Hoe we denken ons ertoe te verhouden en hoe we de urgentie beleven van de achteruitgang die het gevolg is van ons handelen. En, niet onbelangrijk, wat kunnen we zelf doen? Dat gesprek kan in natuurexcursies, in wandelingen en ook in wandelcoaching. De natuur is te waardevol om geen waarde te hechten aan een dialoog over haar. (En mét haar, maar dat is voer voor een andere blog).

 

Ervaar en benut de stilte in de natuur

Je kent dat wel. Je bent enthousiast over een idee, een andere aanpak, een concrete maatregel en kunt niet wachten dat met je collega of wie dan ook te bespreken. Je hebt dat gesprek en verdorie de ander is helemaal niet zo enthousiast. Achteraf zeg je tegen jezelf:  “had ik maar…..en ik had veel beter…. Waarom bedacht ik dat nou niet tijdens het gesprek?”

Wat je ook doet in het leven, als je weet wat je wilt en je bereidt het goed voor dan is het resultaat er naar. Dat geldt ook voor het voeren van een doelgericht gesprek. Er zijn niet voor niks zoveel trainingen en boeken over gespreksvoering. Daar ga ik het nu niet over hebben. Wat ik wel aan je kwijt wil is hoe je jezelf beter kunt voorbereiden en hoe de natuur je daarbij kan helpen.

Wandelen in de natuur heeft al menig denker verder gebracht. Twee veelzeggende citaten die je vast al eerder las:- Vertrouw nooit een gedachte die niet tijdens het lopen opkwam. (Nietzsche), –Dingen lossen zich vanzelf op als je uit wandelen gaat. (Kierkegaard). En wat dichterbij in de tijd onze eigen Marten Toonder (2001): Ik ben erg op mijn dagelijkse wandelingen gesteld. Ze versnellen de bloedsomloop en het denkvermogen, als men niet gestoord wordt tenminste. Je verkeert dus in goed gezelschap als je gaat wandelen om je gedachten te ordenen. “Als je niet gestoord wordt tenminste”. [Lees meer…]