Wat is het belang van natuur voor jou?

Als wandelcoach en opleider in en met de natuur ben ik voorstander van natuurbeleving, van mensen laten ervaren dat ze onderdeel van die natuur zijn en hen enthousiast maken om meer te willen weten van de natuur. In de verwachting dat dat ook iets verandert in hun gedrag, in hun keuzes. Want we zijn óók afhankelijk van die natuur, het is de basis van ons bestaan. Dat besef zou toch tot heel andere keuzes moeten leiden? Tijdens Corona is gebleken dat mensen massaal de natuur opzochten omdat het hen ontspanning gaf, ze zich er beter door gingen voelen. Helaas niet altijd met respect voor de natuur. Loslopende honden en plastic verpakkingen horen niet in de natuur (ook niet in de stad overigens). De natuur als omgeving voor de mens?

Het gaat niet goed met de natuur in Nederland. Ondanks alle mooie initiatieven en voornemens zijn het steeds andere dingen die voorrang krijgen als het erop aankomt. Concreet betekent het dat we veel minder insecten zien en dus minder vogels die voor hun voedsel afhankelijk van ze zijn. De vegetatie wordt steeds eentoniger want overal hetzelfde aangepast aan veel te veel stikstof. Eikensterfte op de Veluwe vanwege mineralen tekort en met elke eik alleen al gaat een heel ecosysteem verloren.

Welke grondhouding ten aanzien van de natuur hebben we nu nodig? Ik bespreek hier kort 3 van de 6  natuurgrondhoudingen die zijn geformuleerd door milieufilosoof Wim Zweers in ´Participeren aan de natuur´ (1995).

We zijn nu  vooral despoot. De despoot gaat uit van een onuitputtelijke natuur waaruit naar hartenlust te oogsten is. Het technologische vernuft van de mens heeft op alle problemen een oplossing er zijn geen grenzen aan de groei. Het Griekse en christelijke denken is de basis van deze opvatting. De natuur is er voor de mens.

We denken echter dat we rentmeester zijn. De rentmeester heeft verantwoordelijkheid af te leggen aan de eigenaar van de natuur. Dat is ´de Schepper´ in de joodse, christelijke en islamitische traditie en ´onze kinderen´ in de seculiere opvatting van rentmeester. De mens beheert de natuur en heeft het vruchtgebruik. Behouden wat er is en er goed voor zorgen is typisch voor deze houding. Maar ook deze houding is Antropocentrisch, de natuur komt ook hier op het tweede plan en heeft geen eigenwaarde.

De participant maakt deel uit van de natuur die zelf een intrinsieke waarde heeft. We zijn met de natuur verbonden zijn deelhebber van de natuur. De mens bestaat omdat al het andere bestaat. Alles is een onderdeel van het grotere geheel. De mens hoort zich te gedragen als onderdeel van het geheel en niet door te gaan met het onderwerpen van de natuur. Dit is een Ecocentrische houding waarbij het ecosysteem centraal staat  waar de mens deel van uitmaakt.

Ik ben er van overtuigd dat we naast het bieden van natuurbeleving ook meer het gesprek moeten aangaan over hoe wijzelf de natuur zien. Hoe we denken ons ertoe te verhouden en hoe we de urgentie beleven van de achteruitgang die het gevolg is van ons handelen. En, niet onbelangrijk, wat kunnen we zelf doen? Dat gesprek kan in natuurexcursies, in wandelingen en ook in wandelcoaching. De natuur is te waardevol om geen waarde te hechten aan een dialoog over haar. (En mét haar, maar dat is voer voor een andere blog).

 

Ervaar en benut de stilte in de natuur

Je kent dat wel. Je bent enthousiast over een idee, een andere aanpak, een concrete maatregel en kunt niet wachten dat met je collega of wie dan ook te bespreken. Je hebt dat gesprek en verdorie de ander is helemaal niet zo enthousiast. Achteraf zeg je tegen jezelf:  “had ik maar…..en ik had veel beter…. Waarom bedacht ik dat nou niet tijdens het gesprek?”

Wat je ook doet in het leven, als je weet wat je wilt en je bereidt het goed voor dan is het resultaat er naar. Dat geldt ook voor het voeren van een doelgericht gesprek. Er zijn niet voor niks zoveel trainingen en boeken over gespreksvoering. Daar ga ik het nu niet over hebben. Wat ik wel aan je kwijt wil is hoe je jezelf beter kunt voorbereiden en hoe de natuur je daarbij kan helpen.

Wandelen in de natuur heeft al menig denker verder gebracht. Twee veelzeggende citaten die je vast al eerder las:- Vertrouw nooit een gedachte die niet tijdens het lopen opkwam. (Nietzsche), –Dingen lossen zich vanzelf op als je uit wandelen gaat. (Kierkegaard). En wat dichterbij in de tijd onze eigen Marten Toonder (2001): Ik ben erg op mijn dagelijkse wandelingen gesteld. Ze versnellen de bloedsomloop en het denkvermogen, als men niet gestoord wordt tenminste. Je verkeert dus in goed gezelschap als je gaat wandelen om je gedachten te ordenen. “Als je niet gestoord wordt tenminste”. [Lees meer…]

Bomen

Een prachtige tentoonstelling van schilderijen van bomen met een stadswandeling langs markante bomen in Dordrecht, een interview met een Eik*, omgewaaide bomen, veel bosbranden, wandelingen door bossen met mooie oude bomen, rust vinden tegen een Douglas spar. Deze zomer had de boom op allerlei manieren voortdurend mijn aandacht.

 

Zowel bij natuureducatie als bij natuurcoaching wordt met bomen gewerkt. Het leren kennen van een boom vertelt je veel over het ecosysteem van de boom zelf en dat waarin hij staat. [Lees meer…]

We hebben meer natuur dichtbij nodig

We gingen het afgelopen jaar en masse de natuur in, ontdekking van een nieuw vrije-tijd activiteit in eigen land. Zintuigen gingen op scherp in Coronatijd. We ontdekten meer geluiden, meer vogels, insecten en bloemen. De special van het Vakblad Groen van de maand maart geeft een mooi overzicht van wat natuur met ons doet en vooral hoe belangrijk dichtbij zijnde natuur is om te ont-stressen.*

Meer ‘natuur’ nabij werd opgezocht zodat iedereen de positieve effecten kon ervaren van in de natuur zijn. Meer mensen werken thuis en die willen in de lunchpauze even bijkomen in de natuur. Daarna was er meer focus en concentratie om door te werken. Voor veel mensen is de dichtbij zijnde natuur echter te ver weg. Onderzoek van studenten van Van Hall Larenstein toont aan [Lees meer…]

De natuur was hier.

 Aanvankelijk dacht ik een blog te gaan schrijven over ‘what’s in a name’ toen ik al ver vóór Pasen de pinksterbloem zag bloeien. En eigenlijk is die titel ook nu zo gek nog niet omdat ik aandacht wil besteden aan de maand van de Filosofie met als thema ‘De natuur was hier’. De natuur, wat is dat eigenlijk? Vraag je het aan 10 mensen dan zul je 10 antwoorden krijgen. We geven de naam ‘natuur’ aan van alles en nog wat. Zo krijgen honden en katten van sommige het predicaat natuur, de wolf is terugkerende natuur, koeien in de wei is natuur, een landschap doorregen met asfalt is natuur, het ongerepte bos is natuur en zo kan ik nog wel even doorgaan. De filosofen die er zich deze maand over buigen hebben ook weer diverse antwoorden.
 

[Lees meer…]

Sneeuw, ijs, crocus en onze ontwikkeling

De natuur lag een week bedekt onder een dikke laag sneeuw en op het water had zich een stevige  ijslaag gevormd. De sneeuw en het ijs smolt en er kwam een bloeiende lente onder te voorschijn.

Net of er niks gebeurt was die afgelopen week. Het is ineens zelfs warm en de bolletjes in de tuin staan schitterend in bloei.  Ook in de natuur bloeit al van alles, vogelmuur, voorjaarskers, vroegeling, speenkruid, paarse dovenetel, ereprijs en zelfs fluitenkruid en herderstasje. Ik zag herhaalde malen een citroenvlinder vliegen en hoorde net een hommel, de elzenkatjes hangen mooi te wezen en de zangvogels laten al behoorlijk van zich horen. De eerste padden en kleine watersalamanders zijn al gesignaleerd.

Het is echter pas februari, er kan nog van alles gebeuren. We kunnen pas later zeggen of het ‘erg’ was dat het weer plotsklaps was gewisseld en de natuur werd aangezet tot snelheid. Is dat een metafoor voor onze eigen jaarcyclus? In de winter gaan we in rust en bereiden ons voor op een nieuwe lente met nieuwe ideeën. De sneeuw stopte alles nog een week lang lekker onder. De ontwikkeling onder die dikke laag stond echter niet stil. Moet dat echter nu ineens met volle kracht eruit komen? [Lees meer…]

Lezen over wandelen

De laatste dagen van dit bijzondere jaar nodigen nog steeds uit tot wandelen en voor mij óók tot lezen! Ik heb nogal wat ongelezen boeken over wandelen in de kast staan. De kerstvakantie bleek een mooie tijd om die eindelijk te gaan lezen. Ik beperk me tot twee van de vier die ik las/lees. Allereerst `Met lichte tred´, De wereld van de wandelaar van antropoloog/filosoof Ton Lemaire. Een aanrader voor elke wandelliefhebber, ontdek het zelf. Nu ben ik ´Wanderlust´, A History of Walking van de Amerikaanse schrijfster Rebecca Solnit aan het lezen. Beide auteurs geven een historisch overzicht van wandelen, wie, wat, wanneer. Solnit begint zelfs met de eerste stappen die onze voorouders zetten toen ze zich rechtop gingen voortbewegen. Daarnaast zit er in beide boeken een duidelijke maatschappij kritiek van de auteur. Ook daarom de moeite waard om te gaan lezen! [Lees meer…]

Herfst

Voorlopig lijkt het weer uit te nodigen om veel te wandelen, prachtig blauwe luchten, schitterende kleuren. Ik zag al op social media de tip om juist te gaan wandelen als het regent omdat er dan niet zo veel mensen buiten zijn. Mijn tip is meer gaan wandelen als anderen dat niet doen. Dus niet op zondag en ook zaterdag is drukker dan doordeweekse dagen. Neem jij die tijd voor jezelf door de week?

Heb jij dat nou ook, het gevoel dat al het online werken van dit moment nooit af is? Als ik met dat gevoel zit en ik ga ´n half uurtje wandelen dan neemt de druk af. Er komt rust en ruimte in mijn hoofd, ik ontspan. [Lees meer…]

Wandelen met al je zintuigen op scherp

Wandelen is goed voor je is. En nu we weer vooral thuis moeten blijven is het ommetje weer in beeld. Laatst trof me de tip om niet steeds in hetzelfde gebied te gaan wandelen. Ik wil hierbij een lans breken om dat juist wel met regelmaat te doen. Als je in je directe omgeving dat zogenaamde ommetje kunt maken zal dat de continuïteit van het wandelen zeker ten goede komen. Maar dat is het niet alleen.

Mij valt altijd weer wat nieuws op als ik mijn ommetje loop. Ook al deed ik hetzelfde rondje gisteren ook ik zie weer een nieuwe plant of ik hoor ineens een vogel die ik gisteren niet hoorde. Als je wat kennis van de natuur opdoet zie/hoor/ruik/voel je steeds meer. Daarbij leer je om goed te observeren en dat komt  ook in andere situaties van pas.

[Lees meer…]

Vrijheid en zin in werk*

Om zin in werk te houden in deze online tijden worden er andere vaardigheden van je gevraagd dan ´normaal´. Hoe neem je bv leiding in je eigen leven terwijl je allerlei beperkingen opgelegd krijgt? Welke vrijheid heb je daarvoor? Omdat vrijheid nogal een item is deze dagen zet het mij wel aan het denken over wat vrijheid dan eigenlijk is? Ervaar ik nu een beperking van mijn vrijheid?  Nou eigenlijk niet, terwijl ik ook niet alles kan doen wat ik zou willen doen. Is vrijheid echter niet altijd onderhevig aan grenzen? Is leiding nemen niet juist daarmee dealen?

Het verhaal van De Dierenschool schoot me te binnen waar verschillende dieren een aantal vaardigheden leren nl klimmen, zwemmen, hardlopen en vliegen. Uiteraard moet ieder dier dezelfde vaardigheden leren om een diploma te krijgen. Dat betekent dat er extra inspanning gevraagd wordt van de eekhoorn om te leren vliegen en van de kraai om hard te lopen. Ondanks dat lukt het ze niet om er hoge cijfers voor te halen. Ondertussen verwaarloost de eekhoorn het klimmen en de kraai het vliegen en krijgen ze daar ook lagere cijfers voor. Het verhaal is een metafoor voor de onzinnige aandacht die er is voor wat je niet kunt en de ermee samenhangende verwaarlozing van wat je wel kunt. [Lees meer…]