Bergwandelen uit een boek

De vakantie staat voor ons. Tijd om tot rust te komen. Heerlijk te gaan wandelen in je favoriete natuurgebied. Eindelijk dat boek te lezen dat al zo lang op je stapel ligt. Omdat je vakantie vast anders is dan je in het begin van dit jaar gepland had geef ik je een boekentip. Misschien had je (weer) gepland om in de bergen te gaan wandelen en heb je dat uitgesteld. Dan ben je dit jaar aangewezen op je herinneringen aan die bergen. Daar kan dit boekje, dit kleine juweeltje, bij helpen. Een poëtische lofzang op een berggebied, de Cairngorms in Schotland: ´de Levende Berg´. Waarschijnlijk heb je er al over gelezen want de heruitgave én vertaling van het boek zijn zeer positief ontvangen.

“Hierboven kun je een zintuiglijk leven hebben dat zo zuiver is, dat zo losstaat van elk bevattingsvermogen dat niet in de zintuigen besloten ligt, dat je kunt zeggen dat het lichaam het denken doet. Dat elk zintuig de meest fijnzinnige opmerkzaamheid bereikt, is op zichzelf de totale ervaring. Dit is de onschuld die we verloren zijn. Leven met één zintuig tegelijk om het leven ten volle te ervaren.”                                                                                        Uit: De Levende Berg, Nan Shepherd

Het boek is geschreven in 1947 en voor het eerst uitgegeven in 1977. De schrijfster Nan Shepherd woonde in Schotland en dit gebergte was haar tweede thuis. Het boek is zo geschreven dat als je ervaring hebt met bergwandelen het panorama zich vanzelf aan je ontvouwt. Je ziet de planten voor je, je hoort het burlen van de edelherten en neemt het wegvliegen van allerlei vogeltjes waar. De stilte die nooit echt stil is, de geuren van veen, bos, stromend water. De herinneringen komen moeiteloos naar boven.

Ook als je nog nooit gewandeld hebt in de bergen is het te moeite waard om te lezen. Het nawoord is van schrijfster Jeanette Winterson, géén wandelaarster, en zij beschrijft prachtig wat het boek haar doet. En ze beschrijft tevens wat het lezen van boeken toevoegt aan ons leven: een verbeelde wereld. Het voorwoord is overigens van de beste wandel, landschap en natuurschrijver van England, Robert Macfarlane.

Kortom een aanrader om juist in deze zomer te lezen. Natuurlijk daag ik je vervolgens uit om inspiratie uit de beschrijving te halen om je eigen favoriete natuurgebied te beleven zoals Nan Shepherd dat doet. Zij beschrijft hoe ze door alle zintuigen te gebruiken op de berg dieper doordringt in haar eigen leven. Daar heb ik het al vaak over gehad in deze blog, zintuiglijke ervaringen in de natuur brengen je in contact met die natuur én met jezelf. Contact leggen met anderen wordt ook makkelijker en diepgaander.

Vergeet ook niet naar de planten en dieren te kijken. Zoek ze op als je niet weet wat het zijn. Verrijk daarmee je waarnemingsvermogen zodat je de volgende keer nog meer ziet, hoort, ruikt en voelt. Vergeet niet regelmatig te reflecteren op je ervaringen, leg ze vast.

Maak er een mooie vakantie van en ik zie je graag in september in Wageningen voor een filosofische wandeling of een ervaringstraining wandelcoaching.

Vragen

Het is niet de eerste keer dat ik dacht aan mijn eigen stelregel tijdens het wandelen “ hoe meer je weet, hoe meer je ziet, hoort, ervaart, ruikt, voelt.” Om mij heen een kakafonie van vogeltjes. Oh help, ik herken niks meer. Maar dat is natuurlijk niet waar. Koekoek (ha, ha) tjif-tjaf, fitis, staartmees, koolmees, grasmus, zwartkop haal ik er met behulp van mijn kijker wel uit. Ik ben nogal visueel ingesteld, herken nauwelijks geluiden. Gelukkig ben en heb ik wel een goede kijker.

Wat ik wel hoor is dat er veel verschillende vogels zingen. Daar word ik eerst moedeloos van. De braamstruiken staan inmiddels vol blad en dus zie je niet meer wie zich erin verschuilt. Idem met de wilgen, meidoorn en andere bomen. Te veel blijft voor mijn ogen verborgen. Wat hoor ik nou weer?

[Lees meer…]

Wandel alleen

Mei, alweer in de 8e week van de intelligente lockdown. Mijn intelligentie bestaat eruit dat ik zo vroeg mogelijk en alleen ga wandelen. Niet veel mensen en wel veel vogels hoor- en zichtbaar. Geen straf dat alleen wandelen, meer een verworvenheid, een uiting van mijn vrijheid. Ik alleen in de natuur.

Dat opgaan in de natuur is ‘normaal’ datgene wat ik in al mijn werk wil overdragen. Of het nu gaat om natuurgidsen opleiden om hun deelnemers de natuur écht te laten ervaren, coaches een ervaringstraining geven zodat zij de natuur óók in kunnen zetten, of om mensen in een filosofische wandeling die een natuurervaring meekrijgen ter inspiratie voor verder nadenken. Mijn achterliggende visie is steeds dat een positieve natuurervaring leidt tot een grotere betrokkenheid bij de natuur, bij jezelf en bij de ander.

Omdat we nu niet met groepen filosofisch kunnen wandelen zetten wij elke maandag, woensdag en vrijdag een filosofische en/of natuuropdracht op facebook. Deze week geïnspireerd door de filosoof Rousseau. Ik las in Wandelen, een filosofische gids, van Frédéric Gros het volgende citaat van Rousseau uit zijn De bekentenissen:

“Nooit heb ik zoveel gedacht, zo bewust bestaan en geleefd, nooit ben ik, als ik het zo mag zeggen, zo mezelf geweest, als tijdens de reizen die ik alleen en te voet heb gemaakt.” [Lees meer…]

Haal meer natuur uit je ommetje

Gelukkig mogen we nog steeds een ommetje maken en is het mooi weer. Om meer te halen uit dat ommetje hoef je echt niet naar een natuurgebied om van natuur te genieten. Ook tijdens een ommetje in de stad is genoeg natuur te beleven als je er oog en oor voor hebt. Daarom dit keer een korte oproep om dat ommetje niet te vergeten en wat handreikingen om de lente ten volle te ervaren.

Omdat het overal veel stiller is dan ´normaal´ zijn de vogels ook veel beter te horen. Zet je oren extra ´aan´ en

hondsdraf tussen de tegels

probeer eens na te gaan hoeveel verschillend vogelgezang je eigenlijk hoort. De momenteel overal aanwezige tjif tjaf doet erg zijn best gehoord te worden. En dat is niet moeilijk omdat hij zijn naam eindeloos herhaalt tjif tjaf tjif tjaf tjif tjaf…etc. Maar ook de koolmees is voor de leek te herkennen met zijn steeds herhalende geluid dat doet denken aan een ouderwetse fietspomp. De vink wiens liedje eindigt op ´biskwie´ is misschien ook te horen. Als je goed oplet is de roodborst ook makkelijk te zien. Die vliegt niet snel weg en heeft een prachtig liedje.

[Lees meer…]

Wandelen, Muziek en meer

Vorige maand schreef ik over het boek Te Voet van Shane O’Mara, de Ierse neurowetenschapper die een pleidooi houdt voor wandelen als preventief medicijn. Het boek heeft veel publiciteit gekregen wat op zich al bijzonder is. Wandelen krijgt gelukkig steeds meer serieuze aandacht. Dat is ook noodzakelijk betoogd O´Mara vanwege ons zittende bestaan. We moeten onze hersenen in training houden en dat doen we het beste door elke dag te wandelen. Een mooie metafoor daarvoor is de door hem beschreven levenscyclus van de zakpijp. De zakpijp is een primitief diertje dat leeft langs zeekusten. In zijn jonge jaren heeft het een soort van oog, een brein en een ruggengraat. Daarmee staat hij aan het begin van de dieren met een ruggengraat zoals wij. Hij zwemt rond en vangt zijn voedsel. Het opmerkelijke van dat diertje is dat als hij ouder wordt hij zich gaat vestigen op een ondergrond. Eenmaal vast verdwijnt het oog, het brein en de ruggengraat, niet meer nodig. Zonder beweging geen hersenen. Tja.

[Lees meer…]

Struinen en het gebaande pad

Alweer een boek over de gunstige effecten van wandelen. Ditmaal van een Ierse neuro-wetenschapper Shane O´Mara. Wat me vooral trof in de bespreking van zijn boek was zijn opmerking dat 2x per week naar de sportschool lang niet zo´n gunstig effect heeft op onze gezondheid dan elke dag een paar keer gaan wandelen. Nou dan gaan we op de maandagochtend maar eens niet naar de sportschool maar de uiterwaarden in. Tijdens de laatste filosofische wandeling had ik gezien dat er veel vogels op de nevengeul zaten en die wilde ik van dichterbij  gaan bekijken. En dan naar de rivier gaan is altijd leuk.

Natuurlijk koos ik niet voor het gebaande pad maar begon vol goede moed aan een struin avontuur over een modderige weg. De eerste poging liep al na enkele meters vast. In mijn eentje zag ik het toch niet zitten om verder te lopen. Dan maar terug en een andere ingang proberen. Die leek beter begaanbaar. Ik strompelde en gleed me een weg door de modder en kwam bij de nevengeul aan. Daar bleef ik echter met mijn linkervoet vast zitten. Mijn hoge bergschoen verdween geheel in de modder. Met veel moeite trok ik me los uit die zuigende modder. Nog steeds in mijn eentje vond ik verder gaan toch iets te riskant. Ik zag geen toegankelijkere route richting vogels. Weer terug over dat modderige dijkje? Zucht, er zat niks anders op. [Lees meer…]

Hoe is jouw relatie met de natuur?

De natuur is veel in het nieuws, negatief in het nieuws. Als een soort uitruilproduct in plaats van als onze noodzakelijke bron van bestaan. De relatie mens natuur is drastisch verstoord, soms zelfs helemaal afwezig in het debat. Daar maak ik me grote zorgen om. Stephen Covey* heeft mij geleerd dat mijn cirkel van betrokkenheid waarschijnlijk veel groter is dan mijn cirkel van invloed. Maar ook dat als ik veel positieve energie stop in die cirkel van invloed, dat wil zeggen me inspan voor datgene waar ik wel invloed op heb, mijn cirkel van invloed groter wordt.

Wat kan ik doen vanuit mijn bedrijf? Ik heb als ecoloog, trainer, coach, opleider gekozen voor de interactie mens-natuur-communicatie. Dat is de grondslag van mijn onderneming. Ik ben er van overtuigd dat ik daarmee een bijdrage lever aan het herstel van de relatie mens-natuur. Ik zie het steeds weer gebeuren in de natuur, een positieve natuurbeleving geeft verbinding met jezelf , met de ander en met de natuur. Dat gun je toch iedereen? [Lees meer…]

Zichtbaar zijn

Wat hebben we toch een geweldig paddenstoelenjaar! Op een vierkante kilometer van het bos in de buurt fotografeer ik moeiteloos 10 soorten en daarvoor hoef ik echt niet mijn best te doen. Paddenstoelen zijn de vruchtlichamen van uitgebreide schimmelnetwerken onder de grond. Die netwerken zijn er altijd en overal en hebben een belangrijke functie in de ondergrondse ecologie. Na een warme zomer en voldoende regen komen de paddenstoelen massaal aan de oppervlakte. Ook de houtzwammen doen het goed op bomen en resten van bomen overal in het bos. Die helpen met het verteren van het hout tot voedingsstoffen die weer beschikbaar komen voor de kringloop van het bos.

Paddenstoelen zijn dus de zichtbare uitingsvormen van een netwerk dat er onder de oppervlakte altijd al is. Een mooie metafoor!

 

 

 

 

[Lees meer…]

2uurnatuur, ZIN in!

Het IVN, instituut voor natuureducatie, is een campagne gestart om mensen meer de natuur in te krijgen: 2uurnatuur. Brits onderzoek laat zien dat als we per week 2 uur in de natuur doorbrengen we een goede gezondheid en een hoog welzijn melden. In het Britse onderzoek staat dat het niet uitmaakt of je die 2 uur in kleine stukjes besteedt of in een keer. Slechts 2 uur? [Lees meer…]

Hoe leer jij?

Vanochtend lag ik op mijn matje in de sportschool tegen de bovenste takken van een Haagbeuk aan te kijken. Ik zag dat er geen blad meer aanzat, wel veel zaden. Ik dacht vervolgens aan leren. Hoe heeft die boom dat geleerd dat er nu bladgroen teruggetrokken moet worden en vervolgens het blad losgelaten moet worden? Is er eigenlijk wel sprake van leren in de natuur? Ja ik peins wat af tijdens de buikspieroefeningen.

Leren vind ik een fascinerende activiteit. Niemand leert op dezelfde manier. Mensen die mij al langer volgen of een training van mij hebben meegemaakt weten dat ik graag gebruik maak van de leervoorkeuren van Manon Ruijters. 5 leervoorkeuren die erg goed zijn te gebruiken in situaties waarin mensen van en in de natuur leren. Zoals in excursie en in wandelcoachsessies. Inmiddels zijn het er trouwens 7: kunst afkijken, participeren, oefenen, kennis verwerven, ontdekken, verbeelden en doorzien. [Lees meer…]