Geuren in het bos

Het bos is aan het verkleuren maar groen heeft nog steeds de overhand. De zon schijnt en werpt prachtige bundels licht door het bladerdak.  Ineens is daar weer die geur, die geur die doet denken aan rotting en bederf. De stinkzwam, kan niet missen. Maar waar staat ze? Soms lukt het echt niet om haar te vinden, de geur reikt ver en ik heb een goede neus. Het is altijd weer leuk als je de zwam dan toch vindt.  En helemaal als zij vol zit met vliegen, de beoogde doelgroep voor de zwam. Vliegen vinden die geur van rotting lekker en komen er massaal op af. Ze likken de kleverige groenige vloeistof  vol met sporen van de paddenstoel en zorgen zo voor verspreiding van de zwam door het bos.

 

Geur is in de natuur een belangrijk lokkertje. Behalve paddenstoelen gebruiken veel planten geur om hun bestuivers te lokken. Het leuke is dat het tijdstip van die geur verspreiden veel zegt over welke bestuivers ze willen lokken. Als een plant pas in de avond haar geur prijsgeeft is de bestuiver een nacht insect of een vleermuis. Overdag vliegen die niet dus is het zinloos je kruid te verschieten.

 

Bij dieren is geur verspreiden de manier om een partner te vinden, territorium af te bakenen, vijanden af te schrikken. Bij het bestrijden van insecten in een boomgaard wordt bv de vrouwtjes geur gebruikt om mannetjes in een val te lokken. Ze zijn daardoor niet meer in staat vrouwtjes te bevruchten en vindt er dus geen uitbreiding van de plaag plaats. Honden nemen vooral via geuren de straat waar. Ze weten precies welke honden er onlangs langsliepen en laten vervolgens hun eigen plasjes overal achter als boodschap aan de andere honden. Geur speelt ook een rol bij onze partnerkeuze. Daar zijn diverse onderzoeken naar gedaan. Bepaalde geuren worden vaak ingezet door winkels om klanten binnen te houden en te verleiden tot kopen.

 

Terwijl ik dit verhaal aan het schrijven ben krijg ik ook steeds associaties met marketing. Welke klant wil je aantrekken? Op welke momenten is die klant actief? Hoe kan de klant je vinden als jouw ‘geur’ haar heeft bereikt? Wat heb je dan te bieden?

Jonge douglas

 

Gelukkig is de geur die wij opsnuiven in het bos vooral gratis en gezond voor ons en hoeven we niet direct op zoek naar waar zij vandaan komt. Geuren van bomen ruiken we vaak niet bewust. Onbewust hebben ze een positief effect op ons immuunsysteem. Wrijf eens over een takje van de Douglas spar en ruik. Of snuif eens goed als je ziet dat er gekapte bomen liggen.  Hun geuren komen bij het kappen los en met name de douglas geur is dan door het hele bos te ruiken. Maar ook de zurige lucht van de eik is goed te ruiken.

De stoffen die daarvoor verantwoordelijk zijn worden fytonciden genoemd. De plant maakt ze extra aan als ze wordt aangevallen door diverse micro-organismen ter bescherming. Ook natte grond kan ruiken en dat komt door bacteriën die ook een goede invloed hebben op het immuunsysteem. Daarom vinden mensen het ook fijn om te tuinieren. Door het woelen in de bodem komen die stoffen los en ademen we ze in. (bronnen mn uit het Japanse Shinrin-Yoku (bosbaden))

 

Juist nu is het bos vol geuren. Vergeet dus niet als je van de herfstkleuren gaat genieten om ook eens flink te snuiven. Wat ruik je allemaal? En wat brengt het je?

Wat is het belang van natuur voor jou?

Als wandelcoach en opleider in en met de natuur ben ik voorstander van natuurbeleving, van mensen laten ervaren dat ze onderdeel van die natuur zijn en hen enthousiast maken om meer te willen weten van de natuur. In de verwachting dat dat ook iets verandert in hun gedrag, in hun keuzes. Want we zijn óók afhankelijk van die natuur, het is de basis van ons bestaan. Dat besef zou toch tot heel andere keuzes moeten leiden? Tijdens Corona is gebleken dat mensen massaal de natuur opzochten omdat het hen ontspanning gaf, ze zich er beter door gingen voelen. Helaas niet altijd met respect voor de natuur. Loslopende honden en plastic verpakkingen horen niet in de natuur (ook niet in de stad overigens). De natuur als omgeving voor de mens?

Het gaat niet goed met de natuur in Nederland. Ondanks alle mooie initiatieven en voornemens zijn het steeds andere dingen die voorrang krijgen als het erop aankomt. Concreet betekent het dat we veel minder insecten zien en dus minder vogels die voor hun voedsel afhankelijk van ze zijn. De vegetatie wordt steeds eentoniger want overal hetzelfde aangepast aan veel te veel stikstof. Eikensterfte op de Veluwe vanwege mineralen tekort en met elke eik alleen al gaat een heel ecosysteem verloren. [Lees meer…]

Ervaar en benut de stilte in de natuur

Je kent dat wel. Je bent enthousiast over een idee, een andere aanpak, een concrete maatregel en kunt niet wachten dat met je collega of wie dan ook te bespreken. Je hebt dat gesprek en verdorie de ander is helemaal niet zo enthousiast. Achteraf zeg je tegen jezelf:  “had ik maar…..en ik had veel beter…. Waarom bedacht ik dat nou niet tijdens het gesprek?”

Wat je ook doet in het leven, als je weet wat je wilt en je bereidt het goed voor dan is het resultaat er naar. Dat geldt ook voor het voeren van een doelgericht gesprek. Er zijn niet voor niks zoveel trainingen en boeken over gespreksvoering. Daar ga ik het nu niet over hebben. Wat ik wel aan je kwijt wil is hoe je jezelf beter kunt voorbereiden en hoe de natuur je daarbij kan helpen.

Wandelen in de natuur heeft al menig denker verder gebracht. Twee veelzeggende citaten die je vast al eerder las:- Vertrouw nooit een gedachte die niet tijdens het lopen opkwam. (Nietzsche), –Dingen lossen zich vanzelf op als je uit wandelen gaat. (Kierkegaard). En wat dichterbij in de tijd onze eigen Marten Toonder (2001): Ik ben erg op mijn dagelijkse wandelingen gesteld. Ze versnellen de bloedsomloop en het denkvermogen, als men niet gestoord wordt tenminste. Je verkeert dus in goed gezelschap als je gaat wandelen om je gedachten te ordenen. “Als je niet gestoord wordt tenminste”. [Lees meer…]

Vragen

Het is niet de eerste keer dat ik dacht aan mijn eigen stelregel tijdens het wandelen “ hoe meer je weet, hoe meer je ziet, hoort, ervaart, ruikt, voelt.” Om mij heen een kakafonie van vogeltjes. Oh help, ik herken niks meer. Maar dat is natuurlijk niet waar. Koekoek (ha, ha) tjif-tjaf, fitis, staartmees, koolmees, grasmus, zwartkop haal ik er met behulp van mijn kijker wel uit. Ik ben nogal visueel ingesteld, herken nauwelijks geluiden. Gelukkig ben en heb ik wel een goede kijker.

Wat ik wel hoor is dat er veel verschillende vogels zingen. Daar word ik eerst moedeloos van. De braamstruiken staan inmiddels vol blad en dus zie je niet meer wie zich erin verschuilt. Idem met de wilgen, meidoorn en andere bomen. Te veel blijft voor mijn ogen verborgen. Wat hoor ik nou weer?

[Lees meer…]

Haal meer natuur uit je ommetje

Gelukkig mogen we nog steeds een ommetje maken en is het mooi weer. Om meer te halen uit dat ommetje hoef je echt niet naar een natuurgebied om van natuur te genieten. Ook tijdens een ommetje in de stad is genoeg natuur te beleven als je er oog en oor voor hebt. Daarom dit keer een korte oproep om dat ommetje niet te vergeten en wat handreikingen om de lente ten volle te ervaren.

Omdat het overal veel stiller is dan ´normaal´ zijn de vogels ook veel beter te horen. Zet je oren extra ´aan´ en

hondsdraf tussen de tegels

probeer eens na te gaan hoeveel verschillend vogelgezang je eigenlijk hoort. De momenteel overal aanwezige tjif tjaf doet erg zijn best gehoord te worden. En dat is niet moeilijk omdat hij zijn naam eindeloos herhaalt tjif tjaf tjif tjaf tjif tjaf…etc. Maar ook de koolmees is voor de leek te herkennen met zijn steeds herhalende geluid dat doet denken aan een ouderwetse fietspomp. De vink wiens liedje eindigt op ´biskwie´ is misschien ook te horen. Als je goed oplet is de roodborst ook makkelijk te zien. Die vliegt niet snel weg en heeft een prachtig liedje.

[Lees meer…]

Hoe leer jij?

Vanochtend lag ik op mijn matje in de sportschool tegen de bovenste takken van een Haagbeuk aan te kijken. Ik zag dat er geen blad meer aanzat, wel veel zaden. Ik dacht vervolgens aan leren. Hoe heeft die boom dat geleerd dat er nu bladgroen teruggetrokken moet worden en vervolgens het blad losgelaten moet worden? Is er eigenlijk wel sprake van leren in de natuur? Ja ik peins wat af tijdens de buikspieroefeningen.

Leren vind ik een fascinerende activiteit. Niemand leert op dezelfde manier. Mensen die mij al langer volgen of een training van mij hebben meegemaakt weten dat ik graag gebruik maak van de leervoorkeuren van Manon Ruijters. 5 leervoorkeuren die erg goed zijn te gebruiken in situaties waarin mensen van en in de natuur leren. Zoals in excursie en in wandelcoachsessies. Inmiddels zijn het er trouwens 7: kunst afkijken, participeren, oefenen, kennis verwerven, ontdekken, verbeelden en doorzien. [Lees meer…]

Laad jij wel genoeg op?

Na een heerlijke wandeling in het bos met een collega lees ik op twitter een artikel over werkstress en bevlogenheid. Hé alweer een interview met Willem van Rhenen. Dit keer in NRC, een tijdje terug in Trouw. Hij zegt dat we niet te hard werken maar dat we te weinig energie opladen. Dat spreekt me direct aan. Voor mij is energie opladen vooral gaan wandelen in de natuur. Ik zit weer buitengewoon energiek achter mijn PC na die wandeling. Dat is voor veel meer mensen zo (zie factsheet onderaan deze blog). Toch kwamen we vanochtend bijna niemand tegen in dat bos.  Behalve mensen die hun hond uitlaten. [Lees meer…]

Hoe houd jij je vuurtje brandend?

“Bevlogenheid? Dat is een groter doel voor ogen hebben.” “ Bevlogenheid? Dat is het vuurtje brandend houden.” Zomaar twee uiteenlopende antwoorden door deelnemers aan de Filosofische wandelingen over bevlogenheid. Wij organiseerden die wandelingen in de week van de bevlogenheid. Mooie ervaringen werden opgedaan in de natuur: “ hier voelt het helemaal goed, hier wil ik wel blijven”. De vraag was om te ervaren waar je in de natuur wilt zijn, waar je je bevlogen voelt. [Lees meer…]

Grijp die kans en laat je zien!

Geheel terecht werd ik er nav de vorige blog (hoe ga jij om met het onverwachte?) op gewezen dat het onverwachte ook een positieve kans kan zijn. En er was ook iemand die mijn blog had gelezen als omgaan met tegenslag. Mijn focus lag inderdaad op het negatieve want dat diende zich aan in de vorm van een koude periode in de lente. Nu daarom aandacht voor het positieve, de kans. Misschien niet helemaal onverwacht was de afgelopen dagen een sterk stijgende temperatuur merkbaar. En dat gaf werkelijk een explosie van ontluikende natuur. [Lees meer…]

Hoe ga jij om met het onverwachte?

Het leek lente, er zat zelfs al een salamander in de vijver. En toe viel de vorst in. En niet zo´n beetje ook. Alle bloemen van de krokus en  de helleborus vielen met stengel en al op de grond en de koude bleef aan. Maar ziedaar, na enkele dagen zonder vorst overdag staan de meeste krokussen en helleborussen weer rechtop en de vijver is bijna ontdooit. De salamander heb ik nog niet gezien.

Hoe doet die natuur dat toch, steeds weer omgaan met onverwachte tegenslagen. Er zijn ongetwijfeld weer veel dieren doodgevroren, die salamander misschien ook wel. Toch is er straks weer volop leven. De ingezette lente is vitaal aan het terugkomen, dat zie je dat hoor je en dat ruik je. [Lees meer…]